Knieklachten, de kruisbanden

Inleiding

Letsel van de voorste kruisband (VKB) behoren tot de meest voorkomende kniebandletsels. Bovendien behoren ze bij de ernstiger letsels en niet in de laatste plaats omdat de kruisbanden een essentiële rol vervullen bij de functie van de knie.
Er zijn twee kruisbanden, een voorste en een achterste. Een letsel van de achterste kruisband komt relatief weinig voor, en we zullen ons hier dan ook beperken tot de voorste kruisband letsels.

Anatomie

De kruisbanden zijn aan de buitenkant van de knie niet zicht- of voelbaar. Ze bevinden zich centraal binnen in de knie en hebben een kruislings verloop. De voorste kruisband ligt vóór de achterste kruisband.

In figuur 1 en zien we de knie recht van voren.

Functie

De kruisbanden spelen, zoals al gezegd, een belangrijke functie bij het verzorgen van de stabiliteit van de knie. De voorste kruisband remt de beweging naar voren van het dijbeen t.o.v. het scheenbeen, terwijl de achterste kruisband de beweging naar achteren van het dijbeen t.o.v. het scheenbeen remt. Uit het verloop van de kruisbanden blijkt verder ook dat bij het naar binnen draaien van de voet en het onderbeen de kruisbanden als het ware om elkaar heen draaien en de stabiliteit van het gewricht zo vergroot wordt. Verder is nog van belang te weten dat bij volledige (over)strekking van de knie de kruisbanden sterk worden opgerekt.

Tevens spelen zij een rol in het dynamische karakter van alle bewegingen in de knie. Zij sturen als het ware de knie aan

Kruisbandletsel

Een scheuring van een kruisband zal een vergroting van de beweeglijkheid geven in de richting die normaliter geremd wordt. (Zie figuur 5-a en 5-b). Bovendien zal een kruisbandletsel, zeker de ernstiger letsels, bijna altijd ook een meniscusletsel en soms ook een letsel van het kniekapsel tot gevolg hebben. Een bekend fenomeen is het "(on)vrolijke drietal": een voorste kruisband scheur + een beschadiging van de binnen meniscus + een beschadiging van het achterste kniekapsel. Het voert te ver om hier nu verder op in te gaan.

Oorzaken

De onderzoeken naar oorzaken van kruisbandletsel zijn nog relatief jong en er is in de literatuur nog geen eenduidigheid over het feit welke factoren nu het meest bij dragen aan dit fenomeen. Ze zijn in te delen in 4 groepen: hormonaal, anatomisch, omgevingsfactoren en  neuromusculair (= trainingsgesteldheid + coördinatie).

ad. 1. Oestrogeen heeft invloed op, en vertraagt de opbouw van de banden. Verder zijn er aanwijzingen dat het oestrogeen een negatieve invloed heeft op de (fijne) motoriek, wat een vermindering van de coördinatie tot gevolg zou hebben.

ad. 2. Anatomisch zijn er een aantal factoren die een rol zouden kunnen spelen.
- De "rekbaarheid" (laxiteit) van banden en spieren is bij vrouwen groter dan bij mannen. Resultaat hiervan zou kunnen zijn dat de hamstrings, die normaliter de voorste kruisband in zijn functie ondersteunen, minder effectief zijn.
- Het niet optimaal uitgelijnd zijn van boven- en onderbeen.

ad. 4. Hierbij gaat het om de mate van getraindheid, zowel voor wat betreft de algemene conditie, als ook voor het krachtuithoudingsvermogen, de absolute spierkracht, de reflexen en de coördinatie, etc. Van groot belang is de balans tussen de Quadriceps (de dijbeenspier aan de voorzijde) en de Hamstrings (de bovenbeenspieren aan de achterzijde). De Hamstrings beschermen de voorste kruisband, terwijl de Quadriceps deze juist extra belast. Een goede balans tussen deze twee spiergroepen is cruciaal voor een goede functionele knie stabiliteit. Ook hier valt een interessant verschil tussen mannen en vrouwen op. Bij onderzoek blijken de hamstrings bij vrouwen trager op rekspanning te reageren dan bij mannen. Voor de beenkracht is dus de Quadriceps aan de voorzijde van het bovenbeen bij vrouwen belangrijker. Dit maakt echter enerzijds de bescherming voor de voorste kruisband zwakker, terwijl de trekkracht daarop alleen maar groter wordt.

Symptomen

De symptomen die optreden bij een letsel van de voorste kruisband kunnen per persoon sterk verschillen, maar over het algemeen zullen we de volgende verschijnselen, al of niet in combinatie met elkaar, kunnen waarnemen: plotselinge pijn, (een gevoel van) instabiliteit, het "er doorheen zakken", het voelen van een "plop" of  "knap" in de knie, zwelling, direct of binnen 12 uur, a.g.v. een bloeding in het gewricht, soms het "op slot zitten" van de knie en het volledig buigen en/of strekken van de knie is niet, of alleen met pijn, mogelijk.

Wat te doen

In het acute stadium, gelden de algemene regels van de Eerste Hulp Bij Sport Ongevallen: Het ICE-principe. Het woord ICE staat voor ijs c.q. koelen. De individuele letters staan voor:

I - immobilisatie

C - compressie (drukverband aanleggen)

E - elevatie (hoogleggen en rust houden)

Verder is het van groot belang bij knieletsel om niet zelf maar iets te proberen, maar goede deskundige hulp in te roepen, en indien nodig de spoedpoli van een ziekenhuis te raadplegen.

In het post acute stadium zal het er van af hangen wat er al of niet beschadigd is. Bij een kruisbandletsel zal dat vaak uitdraaien op een operatieve ingreep. Vroeger was het zo dat ingrijpen binnen 24 uur de voorkeur had. Tegenwoordig heeft men deze weg verlaten. Operatieve behandeling kan uit verschillende vormen bestaan, variërend van het wederom vasthechten van een losgescheurde pees, tot het reconstrueren van een nieuwe kruisband, met behulp van een andere, in de buurt lopende, eigen pees, of het inbrengen van een prothese, een kunststof kruisband. Na de operatie zal er dan nog een intensief revalidatie/oefen- en trainingstraject afgelegd moeten worden. Dit is vergelijkbaar met het traject wat doorlopen wordt bij een niet-operatieve benadering. Het niet voldoende doorlopen van dit oefentraject (te snel weer beginnen) kan een herhaling van het letsel tot gevolg hebben. De totale revalidatie duurt zo'n 8 tot 10 maanden!

Als er gekozen word voor een niet-operatieve benadering, zal er een intensief programma van training in de zin van sportfysiotherapie en medische fitness volgen. Naast de spierbalans tussen de spieren aan de voor- en achterzijde van het bovenbeen lijkt ook een goede strekking van de knie sterk bij te dragen tot een goed herstel van de knie. Daarbij zal voor een deel gebruik gemaakt worden van de "klassieke" fysiotherapie, maar zeer zeker van actieve oefentherapie, die zo veel mogelijk zelf uitgevoerd wordt en sport specifiek zal zijn. In onze praktijksituatie kunnen we dat optimaal aanbieden daar wij de beschikking hebben over ruime mogelijkheden voor wat betreft oefenruimten en tevens gebruik maken van een protocol voor de revalidatie na een kruisband letsel.

Wat is verder van belang?

Voor een optimale begeleiding en een analyse van de factoren die van invloed zijn geweest voor het ontstaan van de blessure, is het raadzaam om een sportfysiotherapeut raad te plegen. Tevens kan een voet- en loopanalyse extra informatie geven betreffende de stand van de voeten. Deze informatie kan gebruikt worden om zolen op maat te maken. Over het algemeen kan het schoeisel het beste aangemeten worden in een (hardloop) speciaal zaak.

Bij Fysiotherapie Spanjersberg kan een diagnose gemaakt worden en een op maat gemaakt revalidatieprogramma. Tevens kan in de kenniscentra in Amersfoort, Breda, Maastricht en Rotterdam door middel van een voet- en loopanalyse meer inzicht gegeven worden over de stand van de voeten en de mate van stabiliteit van de gewrichten.

Voor het maken van een afspraak, bel de centrale administratie: 010 – 71 44 555

en/of kijk op de website: www.fysiotherapiespanjersberg.nl

Reageer

Reactie
Naam
E-mail

Neem onderstaande verificatiecode over.

Reacties