Zo nu en dan komt er een middel op de markt waar iedereen vol lof over praat. Als een of meer wetenschappelijke studies ook nog concluderen dat het middel effect heeft op deze of gene klacht is het hek van de dam. Van de stof glucosamine kwamen een aantal jaar geleden veel positieve berichten in het nieuws. Maar wat is het precies? En is alle lof terecht?

Glucosamine; een wondermiddel?
Glucosamine is een eiwit dat door het lichaam zelf wordt geproduceerd. Het is te vinden in onder andere kraakbeen, bindweefsel en gewrichtsvocht. Bij sommige mensen wordt er minder van deze stof geproduceerd. Onder andere door ouderdom. Glucosamine aanvullen met normale voeding is lastig, het zit enkel in de schillen en schalen van schelpdieren. Wel is het mogelijk glucosamine in te nemen in de vorm van capsules.
Artrose
Grootschalige, longitudinale studies laten zien dat glucosamine suppletie vooral zorgt voor vermindering van pijnklachten bij knie-artrose. Artrose is een aandoening aan de gewrichten. Gewrichten zijn de verbindingen tussen twee (of meer) botten en bestaan onder andere uit gewrichtskraakbeen. Wanneer dit kraakbeen in kwaliteit achteruit gaat is er sprake van artrose. Is er sprake van afname van het kraakbeen dan wordt er gesproken van slijtage. In beide gevallen wrijven de botten tegen elkaar wat kan zorgen voor veel pijn en vervormingen aan het bot.
Hoe artrose ontstaat, is niet geheel duidelijk. Obesitas lijkt een grote rol te spelen in de ontwikkeling van artrose. Hoewel overbelasting of herhaalde blessures tevens kunnen zorgen voor artrose zorgt matige beweging er juist voor dat het afbraakproces wordt voorkomen dan wel geremd. Het is de kunst om (met name bij overgewicht en sterk belastende sporten) gedoseerd te bewegen. Door te sporten worden de pezen en spieren rondom de (knie)gewrichten bovendien sterker en wordt er minder gevraagd van het kraakbeen.
Bij slijtage wordt aangeraden de gewrichten zoveel mogelijk te ontzien.
Artrose gaat gepaard met pijn bij het bewegen en belasten van het gewricht, stijfheid na een periode van rust en bewegingsbeperking. Geen uitnodiging om te gaan bewegen. Maar juist het niet bewegen zorgt voor verdere aantasting van het kraakbeen. Door te bewegen wordt er ook gewerkt aan de andere symptomen als verminderde coördinatie, spierkracht en uithoudingsvermogen.
Glucosamine en artrose
De werking van glucosamine en het effect op klachten die gepaard gaan met artrose is niet geheel duidelijk. Want hoewel gebruikers zeggen minder pijn te ervaren is er geen sprake van verbetering van de structuur van het kraakbeen. Het lijkt alsof de stof ervoor zorgt dat het gewrichtsvocht beter wordt vastgehouden wat bijdraagt aan een goede structuur. Wel werkt de stof met name bij pijn aan het kniegewricht en minder of niet bij pijn aan andere gewrichten. De studies laten zien dat, vergeleken met ontstekingsremmers en of placebo glucosamine een duidelijk groter effect op de pijnbeleving heeft.
Risico's van inname?
Tot zover zijn er geen grote risico's gevonden bij het langdurig gebruik van glucosamine. Overtollig maagzuur, misselijkheid en krampen zijn de meest voorkomende bijwerkingen. Mensen met diabetes, medicijnen voor de bloeddruk en/of mensen die een kalium-beperkt dieet volgen doen er goed aan eerst advies bij hun arts in te winnen voordat ze starten met de stof. Ook kan glucosamine de werking van sommige antibiotica beïnvloeden. Voor glucosamine is geen recept nodig en kan worden gekocht bij drogist of apotheek.
Vaak wordt een dosering van 1500 mg per dag aangeraden.
Effectief of placebo-effect?
Of glucosamine ook helpt ter preventie van knieklachten is nog niet aangetoond. Bij ongeveer eenderde van de mensen lijkt glucosamine geen enkel effect te hebben, de zogenaamde non-responders. High-responders zijn juist mensen die al na kort gebruik een zeer duidelijke afname van pijn waarnemen. Eerdere studies toonden aan dat de combinatie van glucosamine en chondroïtine sulfaat een nog beter resultaat zou geven. Meest recente literatuur weerspreekt deze resultaten echter. In een grootschalige studie bleek glucosamine alleen of in combinatie met chondroïtine een soortgelijk geringe afname in pijn te laten zien bij mensen met artrose. Opvallend was echter dat dezelfde afname zichtbaar was in de groep die alleen een placebo kreeg voorgeschreven.
Miriam van Reijen voor ProRun©