Een aantal jaar geleden liet een baanbrekend onderzoek zien dat het drinken van bietensap een enorme toename in prestatie mogelijk maakt. Je zou langer op een bepaalde intensiteit door kunnen gaan en in een bepaalde tijd meer arbeid kunnen verrichten met het sap. Wat het mechanisme achter deze prestatieverbetering was, bleef lang onbekend. Ondertussen is er steeds meer bekend over het zogenaamde wondermiddel. In een vierdelige serie alles over bietensap, nitraat en mogelijke alternatieven.
Deel 1: Nitraat, nitriet en nitriet oxide
Deel 2: Is nitraat ook schadelijk?
Deel 3: Sneller, sterker, verder
Deel 4: Een alternatief voor bietensap?
Deel 1 Nitraat, nitriet en nitriet oxide
Nitraat is een natuurlijke stof die gevormd wordt in compost, mest en bestrijdingsmiddelen. Het bevindt zich in de lucht, de grond het water en in veel groenten. Nitraat en nitriet bevinden zich ook in ons lichaam. Bovendien krijgen we via onze voeding beiden stoffen binnen. Vooral groene groenten (spinazie, kool, sla), bieten, aardappels en wortelen bevatten veel nitraat. Sommige bewerkte voedingsmiddelen bevatten nitraat als houdbaarheidsmiddel om het ontstaan van bacteriën tegen te gaan.
Van nitraat naar nitriet
Wanneer het nitraat in onze mond in aanraking komt met bepaalde bacteriën wordt het omgezet in nitriet. Hierdoor stijgt de concentratie nitriet in het lichaam. Wanneer het lichaam onvoldoende zuurstof krijgt voor de inspanning die het moet leveren – in een staat van zogenaamde hypoxie – wordt het nitriet vervolgens omgezet in nitriet oxide.
Eenmaal omgezet in nitriet oxide (NO) begint de heilzame werking voor het lichaam. NO is een molecuul dat belangrijk is voor allerlei signalen in het lichaam. Het stuurt onder andere de bloedstroom, de spiercontractie, de glucose- en calciumbalans, de mitochondriale biogenese (groei en aanmaak van nieuwe mitochondriën die nodig zijn voor de zuurstofvoorziening van de spieren) en de ademhaling aan.
Nitraat als werkzame stof
Een van de eerste studies liet zien dat het aanvullen van nitraat gedurende drie dagen met behulp van supplementen (0.1 mmol per kg/dag) de bloeddruk in rust en het zuurstofgebruik tijdens submaximale inspanning verminderde. Vervolgens lieten andere studies zien dat door de consumptie van het nitraatrijke bietensap (0.5L per dag, met 6 mmol nitraat) hetzelfde effect had. Het drinken van bietensap zonder nitraat heeft geen effect, het is dus duidelijk dat het daadwerkelijk het nitraat is wat zorgt voor de positieve effecten.
Bronnen:
Jones, AM et al. A-Z of nutritional supplements: dietary supplements , sports nutrition foods and ergogenic aids for health and performance – part 27. Br J Sports Med 2011. 45:12-46-1248
Petroci, A. Naughton, DP. Potentially fatal new trend in performance enhancement: a cautionary note on nitrite. Journal of the International Society of Sports Nutrition. 2010. 7:25
Santamaria, P. Review: Nitrate in vegetables: toxicity, content, intake and EC regulation. Journal of the Science of Food and Agriculture. 2006. 86:10-17
